In 1554 werd een weeshuis gesticht op de hoek van de toenmalige Broederen (nu Markt) en de Donkerstraat. Vanaf het midden van de 17e eeuw tot 1872 was het weeshuis in de Wheme gevestigd. Zie het weeshuispoortje bij de Wheme aan het Achterom. Het huidige weeshuis werd in 1872 aangekocht en kreeg in 1874 de rijk versierde gevel. In 1937 vertrok de laatste wees. Tegenwoordig is het Burgerweeshuis een stichting, die financiële steun verleent aan instellingen op cultureel, maatschappelijk en sociaal gebied in Harderwijk.

De Vischpoort is elke woensdag- en vrijdagmiddag geopend en door het jaar ook te bezoeken tijdens een stadswandeling. Op deze Open Monumentendagen is de Vischpoort geopend. De Vischpoort is de enig overgebleven stadspoort. Harderwijk bezat er vijf. Twee aan zeezijde (de Hoge Bruggepoort en de Vischpoort) en drie aan landzijde (Grote Poort, Luttekepoort en Smeepoort). In 1851 werd het kustlicht boven op de poort geplaatst. Het poortgebouw werd toen de woning van de vuurtorenwachter. Tegenwoordig is in de Vischpoort de Historische Vereniging Herderewich gehuisvest. Tijdens deze Open Monumentendag zullen op de Vischmarkt oldtimers te bezichtigen zijn.

Op deze plaats lag de voormalige Hortus Botanicus van de Gelderse Academie. De tuin werd in 1693 aangelegd. Na de sluiting van de Academie in 1811 raakte de Hortus in verval en de planten werden verkocht. In 1989 legde de gemeente de huidige kruidentuin aan. Ze nam de catalogus van de Hortus, opgesteld door professor E.W. Westenberg in 1709 als grondslag. De bomen ginkgo biloba en een afgeknotte plataan stammen uit de academieperiode. De Hortus is altijd te bezoeken en dus ook op Open Monumentendag. De vrijwilligers van Groei & Bloei Harderwijk onderhouden de tuin.

Tijdens deze Open Monumentendag is de Vanghentoren op zaterdag 13 september beperkt opengesteld en er zijn stadsgidsen aanwezig. De Vanghentoren was de toegang tot het naastgelegen Blokhuis, tot 1393 de woning van de graven van Gelre. In de Vanghentoren zit een poortopening met hameisleuf. Omstreeks de 15e eeuw werd in dit gebouw de bewaking en beveiliging van de stad geregeld Hij deed ook dienst als stadsgevangenis. In de 19e eeuw tot de Tweede Wereldoorlog werd hier soep gekookt en uitgedeeld aan de armen. De grote soepketel is nog aanwezig. Tegenwoordig is de Vanghentoren een woonhuis.

Het Vissershuisje is door het jaar alleen te bezoeken tijdens een stadswandeling. Tijdens deze Open Monumentendag is het vissershuisje te bezichtigen en een stadsgids is aanwezig. Het voorste gedeelte van dit huisje heeft een dubbele verdiepingshoogte. Hier werden de netten gedroogd en gerepareerd.

De begane grond is altijd vrij toegankelijk. De toegangsprijzen voor de rest van het museum staan op de website: www.stadsmuseum-harderwijk.nl. Het Stadsmuseum is gevestigd in een voormalig herenhuis in de Lodewijk XVI-stijl. De tuinkamer heeft mooie wanden, die met stucwerk versierd zijn. Het museum toont de geschiedenis van Harderwijk, zoals de Hanzeperiode, toen Harderwijkers handel dreven met de Oostzeelanden, de Academieperiode, toen studenten uit het buitenland hier studeerden en promoveerden, de Gelderse Munt, de Visserij en het Koloniaal Werfdepot, waar buitenlanders werden opgeleid tot soldaat. Het museum is van binnen geheel gerenoveerd en de stadsgeschiedenis is op eigentijdse wijze tentoongesteld. Er is een link gelegd met de bronzen beelden, die overal in de stad zijn geplaatst.

Het Fraterhuis-Pesthuis is door het jaar niet te bezichtigen. Op Open Monumentendag is de woning in de Straat van Sevenhuysen 4 te bezichtigen. In 1441 droegen de schepenen van Harderwijk een huis in de Straat van Sevenhuysen over aan enkele priesters en klerken uit Zwolle, onder voorwaarde dat er een fraterhuis zou worden gesticht. De fraters, volgelingen van Geert Grote uit Deventer, noemden zich Broeders des Gemene Levens. Bij de Hervorming in Harderwijk in 1578 moesten de fraters hun bezittingen afstaan aan de stad. De kapel van de fraters werd omstreeks 1586 het pesthuis. Tot ongeveer 1832 heeft het pesthuis als verpleeghuis gefunctioneerd. Daarna werd het verdeeld in arbeiderswoningen. In 1976 is het gebouw afgebrand en daarna weer in originele staat opgebouwd. Er bevinden zich thans drie woningen in het voormalige Fraterhuis.

Tijdens deze Open Monumentendag is de Grote Kerk op zaterdag opengesteld. De Grote Kerk is gebouwd in de Gotische stijl. De bouw van de Grote Kerk is begonnen na 1415. In 1561 en 1562 beschilderden Ewolt van Delft en zijn dochter Agatha van Deventer de gewelven van deze monumentale kerk. Na de Reformatie verdwenen deze unieke voorstellingen onder meerdere lagen witkalk. Tijdens de restauratie van de kerk, in de periode 1968-1980, werden de schilderingen herontdekt. Recent zijn de schilderingen gerestaureerd en weer in volle glorie te bezichtigen. Met de audiotour van het Stadsmuseum kun je het bijzondere verhaal over de unieke beschilderde gewelven in de Grote Kerk beluisteren. Het orgel dateert uit 1816 en is gemaakt door de Gebroeders Bätz.

In het Oude Stadhuis is de VVV gevestigd. De Raadzaal in het Oude Stadhuis is door het jaar alleen te bezoeken tijdens een stadswandeling. Tijdens deze Open Monumentendag is de Raadzaal geopend en is een stadsgids aanwezig. Let op: tussen 13.00 uur en 16.00 uur is de raadzaal niet toegankelijk in verband met een bruiloft. De raadzaal dateert uit 1727. De wanden zijn bekleed met goudleer behang. Het plafond is verfraaid met allegorische schilderingen. Drie ruiterportretten van prins Willem van Oranje, prins Maurits en prins Frederik Hendrik sieren de wand. De schilder is Isac Isacsen.

Tegenwoordig: tentoonstellingsruimte voor objecten uit WO II. De Watertoren is sinds 15 maart 2025 geopend op elke tweede en vierde zaterdag van de maand van 09.00-13.00 uur. Op aanvraag kunnen groepen ook op andere dagen worden ontvangen in het oorlogsherinneringenmuseum: contact via [email protected]. Op Open Monumentendag is het herinneringscentrum, dat in de watertoren is gevestigd, geopend.